योग्य उत्तर आहे 👉 **(3) एस. एम. श्रीनागेश**


---


## 📜 सविस्तर माहिती


हैदराबाद संस्थानाचे भारतात विलीनीकरण 1948 मध्ये **Operation Polo** या लष्करी कारवाईद्वारे झाले.


---


## 👤 महत्त्वाची भूमिका


👉 या कारवाईत मार्गदर्शक (advisor/operational guidance) म्हणून

**S. M. Shrinagesh** (लेफ्टनंट जनरल एस. एम. श्रीनागेश) यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली.


---


## 🔹 इतर महत्त्वाचे मुद्दे


* हैदराबादचे निजाम भारतात सामील होण्यास तयार नव्हते

* त्यामुळे भारतीय सैन्याने कारवाई केली

* फक्त काही दिवसांत हैदराबाद भारतात विलीन झाले


---


## ❌ इतर पर्याय का चुकीचे?


* **(1) के. एम. करिअप्पा** 👉 K. M. Cariappa – महत्त्वाचे सेनापती, पण या कारवाईचे मार्गदर्शक नाहीत

* **(2) राजेंद्र सिंग** ❌ – या संदर्भात नाही

* **(4) सर रॉबर्ट लॉकहार्ट** ❌ – ब्रिटिश अधिकारी, या ऑपरेशनशी संबंधित नाही


---


## 📌 निष्कर्ष


👉 हैदराबाद विलीनीकरणात मार्गदर्शक भूमिका 👉 **एस. एम. श्रीनागेश**


---


जर हवे असेल तर मी

🔥 **Princely States Integration (20 MCQ set)**

🔥 **Sardar Patel topic 

full notes**

तुमच्यासाठी तयार करू शकतो 👍

छान 👍 आता आपण **“हैदराबाद विलीनीकरण + संस्थानांचे विलिनीकरण (Integration of Princely States)”** या टॉपिकवर **पुढील वर्षासाठी expected MCQs** पाहूया 🔥


---


# 📘 🔥 Expected MCQs (High Probability)


## ❓1. हैदराबाद संस्थान भारतात कधी विलीन झाले?


(1) 1947

(2) 1948

(3) 1949

(4) 1950


✅ उत्तर: (2)

👉 Operation Polo


---


## ❓2. ‘Operation Polo’ कोणत्या संस्थानाशी संबंधित आहे?


(1) जूनागढ

(2) काश्मीर

(3) हैदराबाद

(4) त्रावणकोर


✅ उत्तर: (3)


---


## ❓3. हैदराबादचा निजाम कोण होता?


(1) मीर कासिम

(2) मीर उस्मान अली खान

(3) बहादुरशहा

(4) वाजिद अली शाह


✅ उत्तर: (2)

👉 Mir Osman Ali Khan


---


## ❓4. संस्थानांचे विलीनीकरण कोणाच्या नेतृत्वाखाली झाले?


(1) नेहरू

(2) गांधी

(3) सरदार पटेल

(4) बोस


✅ उत्तर: (3)

👉 Sardar Vallabhbhai Patel


---


## ❓5. ‘लोहपुरुष’ (Iron Man of India) म्हणून कोण ओळखले जातात?


(1) नेहरू

(2) पटेल

(3) गांधी

(4) टिळक


✅ उत्तर: (2)


---


## ❓6. हैदराबाद विलीनीकरणात लष्करी कारवाईचे नेतृत्व कोणी केले?


(1) के. एम. करिअप्पा

(2) जे. एन. चौधरी

(3) श्रीनागेश

(4) मानेकशॉ


✅ उत्तर: (2)

👉 J. N. Chaudhuri


---


## ❓7. ‘Instrument of Accession’ म्हणजे काय?


(1) करार

(2) युद्ध

(3) संविधान

(4) कायदा


✅ उत्तर: (1)


---


## ❓8. जूनागढ संस्थान कोणत्या देशात विलीन झाले?


(1) पाकिस्तान

(2) भारत

(3) स्वतंत्र

(4) चीन


✅ उत्तर: (2)


---


## ❓9. काश्मीर भारतात कशामुळे विलीन झाले?


(1) करार

(2) जनमत

(3) आक्रमणामुळे करार

(4) युद्ध


✅ उत्तर: (3)


---


## ❓10. भारतात एकूण किती संस्थाने होती?


(1) 200

(2) 300

(3) 500+

(4) 600+


✅ उत्तर: (4) (सुमारे 562)


---


# 🎯 🔥 Most Important Points (1 Minute Revision)


* **Operation Polo → हैदराबाद (1948)**

* **पटेल → संस्थानांचे विलीनीकरण**

* **निजाम → मीर उस्मान अली खान**

* **J.N. Chaudhuri → लष्करी प्रमुख**

* **562 संस्थाने → भारतात विलीन**


---


# ⚡ Exam Strategy


👉 या टॉपिकमधून **2–3 प्रश्न येण्याची खूप जास्त शक्यता**


### 📌 Focus करा:


* Hyderabad + Junagadh + Kashmir

* Patel + Military officers

* Year-based questions


--

-


जर तुम्हाला हवे असेल तर मी

📄 **“Top 50 Expected Questions (Full Test)”**

🧠 **Tricky MCQs + Memory Tricks**

तुमच्यासाठी तयार करू शकतो 👍