योग्य उत्तर आहे 👉 **(1) क्रिप्स प्रस्ताव**

---

## 📜 क्रिप्स प्रस्ताव (Cripps Mission) – सविस्तर माहिती

### 🔹 पार्श्वभूमी

दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात World War II सुरू होते. त्या वेळी ब्रिटिश सरकारला भारताची मदत हवी होती. त्यामुळे ब्रिटनने भारताला काही राजकीय सवलती देण्याचा प्रस्ताव दिला.

यासाठी ब्रिटिश सरकारने Sir Stafford Cripps यांना भारतात पाठवले. यालाच **क्रिप्स मिशन (1942)** म्हणतात.

---

### 🔹 क्रिप्स प्रस्तावातील मुख्य मुद्दे

क्रिप्स यांनी भारतासाठी खालील प्रस्ताव मांडले:

1. युद्ध संपल्यानंतर भारताला **डॉमिनियन स्टेटस (स्वशासन)** दिले जाईल
2. भारताला स्वतःचे **संविधान तयार करण्याचा अधिकार** असेल
3. कोणत्याही प्रांताला (state) हवे असल्यास संघातून वेगळे होण्याचा पर्याय
4. युद्धकाळात मात्र **सर्व सत्ता ब्रिटिशांकडेच राहणार**

---

### ❌ काँग्रेसने प्रस्ताव का नाकारला?

11 एप्रिल 1942 रोजी Indian National Congress (काँग्रेस कार्यकारिणी समिती) ने हा प्रस्ताव नाकारला.

कारणे:

* 👉 **पूर्ण स्वातंत्र्याचा अभाव** – फक्त डॉमिनियन स्टेटस दिले जात होते
* 👉 **तात्काळ सत्ता हस्तांतरण नाही** – युद्धानंतरच स्वातंत्र्य
* 👉 **देश फूटण्याची शक्यता** – प्रांतांना वेगळे होण्याचा पर्याय
* 👉 ब्रिटिशांवर **विश्वास नसणे**

---

### 🔥 परिणाम

क्रिप्स प्रस्ताव नाकारल्यानंतर भारतीय स्वातंत्र्य चळवळ अधिक तीव्र झाली आणि त्यानंतरच
👉 Quit India Movement सुरू झाले.

---

## ❌ इतर पर्याय का चुकीचे?

* **(2) अलिगड योजना** – ही मुस्लिम लीगशी संबंधित वेगळी कल्पना होती
* **(3) कर्झन योजना** – Lord Curzon यांची बंगाल फाळणीशी संबंधित योजना (1905)
* **(4) लतिफ योजना** – भारताच्या फाळणीसंदर्भातील एक वेगळी योजना

---

## 📌 निष्कर्ष

👉 11 एप्रिल 1942 रोजी काँग्रेसने **क्रिप्स प्रस्ताव नाकारला** कारण तो भारताला तात्काळ आणि पूर्ण स्वातंत्र्य देणारा नव्हता.

---

जर तुम्हाला हवे असेल तर मी
✅ अशाच MCQ साठी **short tricks**
✅ किंवा **history notes (Marathi PDF style)**
तयार करून देऊ शकतो 👍